Make your own free website on Tripod.com

BİLGİSAYARA GİRİŞ  

 

 

 

 

Giriş birimleri   ile dış dünyadan aldıkları veriler  üzerinde aritmetiksel ve mantıksal  işlemler  yaparak  işleyen  ve bu işlenmiş bilgileri  çıkış birimleri  ile bize ileten   , donanım (Hardware) ve   yazılım (software) dan oluşan elektronik bir makine dır.

Bilgisayar donanımı (hardware): Bilgisayarların fiziksel kısımlarına donanım denilmektedir. Elle tutulabilirler. Ekran, klavye, Sabit disk (harddisk), fare, yazıcı, bellek, mikroişlemci, tarayıcı,…
Bilgisayar yazılımı (Software): Donanımı kullanmak için gerekli programlardır. Bilgisayarın nasıl çalışacağını söylerler. Elle tutulmazlar. Belirli bir işlemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (setup, install). Örneğin: Kelime işlem (Word processor) programları son kullanıcıların yazı yazması için kullanılır. Tablolama (spread sheet), sunu (presentation), programlama dilleri (Pascal, C ...), ses (sound) programı gibi.

DONANIM  YAPISI :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


CPU (Central Processing Unit):                     

Bilgisayarın beyni de denilebilir. Yönetim ve kontrolü burada yapılır.İki bölümden oluşur;

·          Aritmetik ve Mantık Birimi (Arithmetic & Logic Unit -ALU) : Dört işlem, verilerin karşılaştırılması, karşılaştırmanın sonucuna göre yeni işlemlerin seçilmesi ve kararların verilmesi bu birimin görevidir.

·          Kontrol Ünitesi ( Control Unit -CU) : Işlem akışını düzenler, komutları yorumlar ve bu komutların yerine getirilmesini sağlar.

 

 

RAM( Random Access Memory):                                                                                                            

Programların ve verilerin kullanıldıkları zaman geçici olarak depolandıkları yerdir. CPU'da işlemler yapılırken ana bellekte saklanan veriler kullanılır ve işlenen veriler (bilgi) RAM bellekte tutulur. Elektrik kesildiğinde bellekteki veriler kaybolur. Birimi megabayt (MB)'dır. PC'lerde 8, 16, 32, 64 MB bellekler kullanılmaktadır.

ROM( Read Only Memory):

Üzerinde yalnız okuma yapılır.   Üretici firma tarafından ilk imalatı esnasında yerleştirilir. Yazma yapılamaz.                   

 

Bilgisayarda Bellek Birimleri

Bilgisayarda en küçük birim BIT tir.

1 BYTE = 8 Bit

1 Bit 0 ya da 1'den (kapalı devre=0, açık devre=1) oluşur.

1 BYTE 1 karakterdir.

1024 BYTE = 1 KiloByte'dır. (KiloByte = KB)

1024 KB = 1 MegaByte'dır. (MegaByte = MB)

1024 MB = 1 GigaByte (GigaByte = GB)

1024 GB = 1 TeraByte (TeraByte = TB)

 

KLAVYE (KEYBOARD)

 

Tuşlardan oluşur. Q’ ya göre ayarlanmıştır. F’ ye çevrilebilir. Her bir harf için bir Ascıı  kod , bu  kodların birleştiği bir  Ascii  tablo  vardır. Biz herhangi bir tuşa  bastığımız zaman   ascii tablodan harf yada işareti  tanır ve basar.  102 tuş bulunur.  XT ve  AT olmak üzere iki çeşittir. Klavye bir giriş ünitesidir.Klavyede bulunan tuşların görevleri şunlardır;

          Klavye  üzerindeki  tuşları  4 kısımda inceleyebiliriz;

            1. Fonksiyon tuşları

            2. Daktilo tuşları

            3. Nümerik tuşlar

           4.  Özel tuşlar

 

          FONKSİYON  TUŞLARI : 

Bu tuşlar  her programlama dilinde   ve işletim sisteminde farklı görevler almıştır. F1 den F12 ye kadardır.

          DAKTİLO TUŞLARI : 

Bu bölümde A ile Z  arası harfler 0 ile 9 arası rakamlar !,^,” , ?  vb.  gibi işaret tuşları ile bazı  özel tuşlar bulunur.

NUMERİK TUŞLAR:        

          Bu bölümde 0 ile  9 arası  rakamların yanında bazı özel  fonksiyonlar  bulunur. "NUM LOCK" bir kez  basıldığında ışık söner ve  rakamlar yerine özel fonksiyonlar çalışır.

        

          ÖZEL TUŞLAR:

 

Backspace(            işaretli tuş): İmlecin bulunduğu yerden sola doğru tek tek tamamını siler.

 

Delete (Del):   İmlecin bulunduğu yerden sağa doğru tek tek siler.

 

Print Screen :   Yazılan yazıyı yazıcıya yollar.

 

Caps Lock:   (Bu tuş açıksa klavyenin sağ üst köşesinde ışık yanar.)Büyük harf ya da küçük.

harftuşu

 

Num Lock:  (Bu tuş açıksa klavyenin sağ üst köşesinde ışık yanar.)Bu tuş açıkken klavyenin          

sağ tarafında bulunan rakamları kullanabiliriz.

 

Scroll Lock:    Bu tuşa basıldığında imleç kilitlenir ve ekran kayar.

 

Pause :   Bu tuşa basıldığında ekran durur.

 

Insert  :   Araya yazı yazacağı zaman kullanılan bir tuştur.

 

Control+Alt+Del:      Aynı anda basıldığında bilgisayarın açma –kapama

düğmesine basmadan hafızayı tamamen silmemizi ve bilgisayarı yeniden başlatmamızı sağlar.Ayrıca tuş kilitlenmesini de açar.

 

Ctrl+C:  İşletim sistemi komutlarını çalışma anında durdurur.

 

Ctrl+Break:  Programlarda çalışmayı durdurur.

 

Bilgisayarınızda çalışırken herhangi bir şekilde yazdığımız harf tuşu işlemiyorsa ALT+ASCII (ASC 11,000 ile 25,000 arası rakamdır) yazılırsa o ekrana ait karakter ekrana gelir.Örnek Alt tuşu+115=M harfidir.

Bilgisayar açıldığında yanıp sönen göstergeye “İMLEÇ ” denir. İmleç her tuşa basıldığında sağa doğru kayar.  

 

Home  :  İmleci satırın başına getirir.

 

End     :  İmleci satırın sonuna götürür.

 

Page up:   İmleci bir ekran yukarı çıkarır.

 

Page Down:    İmleci bir ekran aşağıya indirir.  

 

Space Bar:   (Harflerin altındaki uzun tuş) Yazı yazarken harf    aralığı vermek için

                     kullanılır.Ayrıca herhangi bir yazı üzerinde çalışma yaparken sağa doğru silerek

                     devam  eder. Örnek: Bugün(space bar)Hava(space bar) güzel.

 

Tab Tuşu: Bu tuşa basıldığında imleci 8 karakter birden sağa      hareket  ettirir. Shift    tuşu  

                   ile kullanıldığında 8 karakter sola getirir.

 

AltGr  :    (Klavye üzerinde bazı tuşlar ikiz,bazı tuşlar üçüz görevlidir.

                  İkiz görevliler Shift tuşu ile basılırsa ikinci karakteri yazar.

                  Örnek: Shift+2 tuş bileşimi = ’ işarettir.)

                  Bazı tuşlarda 3 adet simge vardır.bunlardan sağ alttaki simgeyi yazmak için Altgr

 

tuşu ile birlikte  ilgili tuş basılarak yazılır.

örnek:           yıldızı yazmak için Altgr+Tuş basılır.

  

 

YAZICILAR  (PRINTER)

 

Bilgisayarda üretilen bilgilerin dökümler halinde alınmasını sağlayan  bir çıkış aracıdır.döküm iki şekilde alınır; Yazı olarak(Bu yazıcının hızını arttırır),  Grafik olarak(Bu yazıcının hızını keser)

 

 

YAZICI ÇEŞİTLERİ :

 

a)Letter Quality Printer(LQP):    Yazıcı karakteri daktilo harflerine benzer ve hızı   yavaştır.

b)Dot Matriks Printer (DMP):     Yazıcı kafada bulunan ve PIN denilen iğneler 

  yardımı ile yazım yapılır.9 ile 24 arası PİN vardır.

c)Laser Printer:      Sayfa yazıcı.Çok hızlı ve netlik açısından   yüksek yazıcılardır.

 

 

DİSKET VE ÇEŞİTLERİ

 

           

Disket:Yapılan işlemlerin sonuç olarak saklandığı ve tekrar bilgisayara gönderildiği giriş ve çıkış birimidir.Taşınabilirler.Kullanmak için önce formatlamak gerekir.Disketlerin içi dairesel bir yapıda olup track denilen izler ve sektör denilen  alanlardan oluşur.Disketler boyutlarına göre ikiye ayrılır:

            1-5.25lik

            2-3.5 luk.

 

            Yoğunluklarına göre de 2ye ayrılır:

 

            1-High Density(HD)Yüksek yoğunluk

            2-Double Density(DD)Çift Yoğunluk

 

            Disket üzerinde bulunan koruma(Write Protect) kapatıldığında disketteki bilgiler yalnızca okunabilir.Yazma ve silme işlemleri yapılamaz.Ancak koruma açıldığında yapılabilir.

 

                            

SÜRÜCÜLER

 

                                                                      

          Disketlerin çalıştırma biçimleridir.bilgisayarda sürücü isimlerinin sonuna “ : ”  işareti bırakılarak yazılır.Bir bilgisayar genel olarak aşağıdaki sürücü çeşitlerine sahiptir.Bunlar;

1=A Disket                             4=D Harddisk

            2=B Disket                             5=E CD-ROM

            3=C Harddisk                                    

 

                                                                                                              

HARD DISK(SABİT DİSK)

            Bilgileri silinmeyen manyetik ortamlarda tutma ve geniş hacimli bilgilere hızlı olarak ulaşmak için kullanılan giriş ve çıkış birimidir. Disketten farkı;büyük kapasiteli hızlı ve PC içerisinde sabit olmasıdır.

 

 

 MOUSE(FARE): İsmi görüntüsünden kaynaklanan ve klavye yerine kullanılabilen giriş ve çıkış birimidir.Sağ taraf ESC sol taraf ENTER dır. Menülü programlarda menülerden seçim yaparken işimizi kolaylaştırır.Eğer çizim programı yüklü ise Grafik ve çizim programlarında da kullanılır.

 

SCANNER(TARAYICI): Her hangi bir yazıyı ve  ya resmi kağıt üzerindeki  haliyle bilgisayar belleğine yükler.Giriş ünitesidir.

 

OPTİK OKUYUCU : Kodlama yöntemi ile çalışır.Üzerindeki özel işaretlerin  okunması için hazırlanmış bir giriş ünitesidir.(Sınav kağıtlarının okunması gibi)

 

BARKOD OKUYUCU: Piyasada satılan malların ülkesini, stok numarasını fiyatını okur.

Örnek: 8-690101-112218.Burada 8 ülke kodu olup Türkiye’dir.690101 tekel 2000 sigarasının depodaki stok numarasıdır. 112218 Tekel 2000 Sigarasının fiyatıdır.

 

MODEM: Uzak terminal bağlantılarında iki terminal arasındaki giriş ve çıkış işlemini      sağlar.Terminalden aldığı 2li sayı sistemini PTT aracılığı ile ses sinyallerine dönüştürür.

 

SayısallaŞtırıcı: Fareye benzer mimar ve mühendislerce çizim programında  kullanılır.

                                         

ÇİZİCİ (PLOTTER): Verileri grafik şeklinde aydınger kağıdına çizim   yapabilen bir çıkış  aracı olup harita mühendisleri ve mimarlar kullanır.

                                                                                                                                                        

KASA: Bütün elektrik ve elektronik donanım ve parçaların toplandığı yerdir.

 

 

 

 BİLGİSAYARIN ÇALIŞTIRILMASI

 

  1. Bilgisayarı açmak için elektrik bağlantısı kontrol edilir.
  2. Bilgisayar C:/> (Hard Disk) çalışıyorsa A: sürücüsünde disket olmamalıdır.A: sürücüsünden çalışıyorsa sürücüye sistem disketi takılır.
  3. Kasayı AÇ. (Power düğmesine bas)
  4. Ekranı AÇ.

 

     İşletim sistemi DOS ise ekrana C:/> işareti gelir.

     İşletim sistemi WINDOWS ise ekrana masa üstü gelir.

 

 Bilgisayarı kapatmak için çalıştığımız programdan çıkarız ve bilgisayarın çalışmadığından yani işlem yapmadığından emin oluruz.Eğer WINDOWS 9X işletim sistemi ile çalışıyorsa “ŞİMDİ BİLGİSAYARINIZI KAPATABİLİRSİNİZ” yazısı ekrana geldikten sonra açma-kapama düğmesi ile bilgisayar kapatılır.

 

SÜRÜCÜYE DİSKET TAKMA VE ÇIKARTMA: Demir metal kısmı ve etiketli bölümü üste gelecek şekilde ve ok yönünde bilgisayara takılır.Sürücüden gelen tık sesi: disket yuvasına yerleşir. Disket çıkartma düğmesine bastığımızda disket dışarı çıkar. Işık yanarken disket çıkarılmaz. Çünkü ışık yanıyorsa disketten bilgi okunuyor yada bilgi yazılıyor demektir.

 

CD-ROM SÜRÜCÜLERİNE CD TAKMA VE ÇIKARTMA: CD sürücü üzerinde bulunan açma-kapama düğmesi ile CD’ler yazılı kısmı üstte, parlak kısmı altta olacak şekilde yuvaya yerleştirilir.  

 

yazıcı kullanımı:

 

Yazıcı üzerinde bulunan tuşların görevi:

Online (Yazmaya hazır)        : Bu tuş göstergesine ait ışık yanarsa PC kağıda döküm yapar. 

Offline (Kapalı)                     :Yazıcı çalışmaz.

Paper feed (Kağıt koy)          :Yazıcıya kağıt yüklemesini sağlar.

Line feed (Satır atlat)            :Bir satır atlayarak yazar.

 

BİLGİSAYAR AĞLARI (NETWORK)

 

İki ya da daha çok bilgisayarın veri iletmek ve bilgisayar kaynaklarını ortak kullanmak amacı ile birbirine bağlanmasına bilgisayar ağı denir.

      Bilgisayar ağları ana bilgisayarın işlem gücünden ve depolama kapasitesinden başka yazıcı gibi çevre birimlerinin ortak kullanımını da sağlar.

 

1.Yerel ve Ulusal Ağlar:

 

a) LAN (LOCAL AREA NETWORK):    Bölgesel çalışma ağı..Ana bilgisayarın adı SERVER dır.Diğer bilgisayarlar server-1 server-2 olarak adlandırılırlar.

b) WAN (GENİŞ ÇALIŞMA AĞI):      Birden fazla LAN’ ın birbirine bağlı olarak çalışmasını ifade eder.

 

2.İnternet: Dünya üzerindeki bilgisayar kuruluşlarının birbirine bağlanmasını sağlayan geniş ağa denir.

İNTRANET:Bir işletme içerisinde interneti kullanarak yapılan işlemdir.

 

 

 

YAZILIM

İşletim Sistemi (Operating Sistem):

 Kullanıcı ile bilgisayar arasında iletişimi sağlayan programlardır. Açılışından kapanışına kadar    Bilgisayar sisteminin tüm hareketlerini denetler. Sistemde bulunan MİB, ana bellek, Harddisk vb. kaynakları yönetir. DOS (Disk Operating System), Windows (3.1, 95, 98,CE,ME,XP), WindowsNT,      MAC OS, UNIX, LINUX …

Yararlı Programlar:   İşletim Sistemi ile verilen format, sıkıştırma, kurtarma vb.                                               

Aygıt sürücüleri (Device Driver):  Çevre birimlerinin çalışması için bilgisayara yüklenen programlar.

Programlama Dilleri:  Bir işi bilgisayara yaptırmak ancak belirli kodların belirli bir sıra doğrultusunda kullanılması ile olanaklıdır. Kullanılan bu koda programlama dili denilir. Yazılan kaynak kod program derleyici veya yorumlayıcı tarafından bilgisayar diline çevrilir. Programlama dillerinden bazıları C, Pascal, Delphi, Java, Visual Basic, Visual C…

 

Uygulama Programları :   Belli bir amacı gerçekleştirmek üzere üretilmiş yazılımlardır. Örneğin, okul yönetim sistemi programları, muhasebe programı, bilgisayar oyunları, programlama dilleri derleyicileri vb. 

Uygulama yazılımları belirli uygulamaları çalıştırırlar. Bilgisayarın çok amaçlı olmasına olanak tanırlar ve işlerin daha iyi yapılmasına yardımcı olurlar. Kelime işlemci (word processor) yazılımları mektup, günlük plan, ders notu hazırlamada; tablolama programları öğrenci not ortalaması hesaplama, maaş bordrosu yapmada; veri tabanı yazılımı, öğrenci bilgilerinin saklanması, bulunması, güncellenmesi, düzenlenmesi ve rapor oluşturulmasında kullanılırlar. Elektronik posta yazma, grafik hazırlama, masaüstü yayıncılık, çalışma planı hazırlama, iş akışı çizimi, web sayfası oluşturma programları da uygulama yazılımlarına örnektir.

Ticari yazılımlar: Muhasebe, tahmin yapm, proje yönetimede kullanılırlar.

Eğlence yazılımları: Oyun, ekran koruyucu

Eğitim ve Başvuru Yazılımları: Bilgisayar Destekli Eğitim yazılımları, benzetim (simulasyon) yazılımları, elektronik ansiklopedi, atlas.

Çokluortam (Multimedia) Yazılımları: Bilgisayar tabanlı medya ile bütünleşik olarak hazırlanırlar. Ses, video, animasyon, resim içerirler. Çokluortam ansiklopedileri bunlara örnektir.

v      Yazılımlar donanıma uyumlu ise çalışır. İşletim sistemi ile yazılımlar uyumlu olmalıdır.

v      Yazılımlar disket ya da CD_ROM kullanılarak kurulur. Yazılımları bilgisayara kurmak için ilk olarak genellikle SETUP (Windows 95 için), INSTALL (Windows 3.1 için), KUR (Türkçe yazılımlar için) çalıştırmak gerekir.

 

İŞLETİM SİSTEMİ

 

İşletim sistemi, bilgisayarların çalışabilmesi için gereken en temel yazılımdır.

 

1.1.            İşletim Sisteminin Donanım Açısından Görevi

 

Bilgisayarlar çeşitli donanımın bir araya getirilmesi ile oluşur. Ancak bir bilgisayarın çalışabilmesi için parçaların uygun şekilde yerleştirilmesi yeterli olmayıp, bilgisayarın kendisine hangi parçaların takıldığını bilmesi (parçaları tanıması) ve bunların birlikte çalışacakları şartların sağlanması gerekir. İşte bu görevleri yerine getiren temel yazılım işletim sistemidir.

 

1.2.            İşletim Sisteminin Yazılım Açısından Görevi

 

Bilgisayarın açılması, bir programın çalışabilmesi, bir belgenin oluşturulabilmesi gibi işlemlerle, kullanıcının klavyeye bastığında bir harfin görülmesi, yazdıklarını disk ya da disket üzerinde saklayabilmesi, dosyalara ad verilmesi, dosyaların silinmesi, yazdırılması ve benzerleri işlemlerin yapılması, işletim sisteminin görevleri arasındadır.

 

1.3.            Bir İşletim Sisteminin Temel Görevleri

 

1.       Çevre birimleri ile programlar arasında iletişimi sağlamak. Bir tarayıcıya (scanner), yazıcıya yada CD Rom sürücüye ulaşılması, bunların kullanılması gibi.

 

2.       Sistemin belleğini (memory) yönetmek.

 

3.       Disk ve disketler gibi saklama aygıtlarındaki dosyalara belli bir düzen altında erişilmesi için dosya yönetim sistemi sunmak.

 

4.       Özellikle çok kullanıcılı sistemlerde kaynaklara güvenli erişimi sağlamak.

 

5.       Programlar arasında veri iletişimini sağlamak.

 

6.       Kullanıcının girdiği çeşitli komutlara göre programları çalıştırmasını sağlamak olarak sıralanabilir.

 

2.     İŞLETİM SİSTEMİ GEREKLİ Mİ?

 

Yukarıda da açıklandığı gibi bir bilgisayarın en temel ve basit bir işlevini yerine getirmesi için bir işletim sistemine mutlaka ihtiyaç duyarlar. Bir işletim sistemi olmada bir bilgisayarın açılabilmesi (başlayabilmesi) dahi mümkün değildir. İşletim sistemi bir binanın temeli gibidir; Temel olmadan binanın üzerine oda veya kat inşası mümkün olmadığına göre, işletim sistemi olmadan dosya ve programlar bilgisayara yüklenemez ve çalıştırılamaz.

 

En çok karşılaşılan işletim sistemleri;

 

1.         DOS (Disk Operation System = Dosya İşletim Sistemi)

2.         Windows (95, 98/98SE, NT, 2000, ME, XP)

3.         Unix

4.         Linux olarak sıralanabilir.

 

Bu bölümden aşağıdaki iki sonucu çıkartmamız gerekli ve yeterlidir.

 

1.         İşletim sistemi bilgisayarların çalışması için zorunlu bir yazılımdır.

2.         Windows XP bir işletim sistemidir.

 

3.     WINDOWS İŞLETİM SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR

 

Windows, kullanıcıya grafik arabirimler ve görsel iletilerle yaklaşarak, programları çalıştırmak, komut vermek gibi klavyeden girdi yazma zorunluluğunu ortadan kaldıran bir işletim sistemidir. Windows’ta işlemleri gerçekleştirmek için klavyeden komut girmek yerine aynı işlemler mouse (fare) kullanılarak gerçekleştirilebilir.

 

Windows’un ilk işletim sistemi olan DOS’tan farklı olarak Wındows’ta aynı anda çok sayıda programla çalışmak mümkündür.

 

Windows’un program ve uygulamaları standarttır; Herhangi bir Windows programını öğrenmeniz, diğer programların büyük bölümünü öğrendiğiniz anlamına gelecektir.

 

Windows, dünyada en yaygın kullanılan işletim sistemidir.

 

4.     WINDOWS XP’Yİ BAŞLATMAK

 

Wındows XP’i başlatmak için bir komut kullanmanız ya da özel bir işlem yapmanız gerekmez. Bilgisayarın fişini takarak tuşuna bir kez basmanız Windows XP işletim  sisteminin başlatılması için yeterlidir.

 

5.     WINDOWS XP BAŞLADIĞINDA NELER OLUR?

 

Bilgisayarın tuşuna basılmasından birkaç saniye sonra kullanıcıyı aşağıdaki Windows XP sisteme giriş ekranı karşılayacaktır.

 

 

 

İpucu : Aşağıdaki ekran, yalnızca kullanıcının sisteme giriş parolası tanımlaması veya bilgisayarı birden çok kullanıcının kullanması halinde gelir. Birden çok kullanıcı tanımlandığında, hiçbir kullanıcı parola oluşturmasa da, kullanıcının kendi oturumunu seçmesi için aşağıdaki ekran gelecektir. Bilgisayarda tek kullanıcı tanımlı ise ve bir parola belirlenmemişse aşağıdaki ekran yerine doğrudan masaüstü adı verilen ve aşağıda anlatılacak olan ekran gelecektir.

 

 

 

 

Resimde bilgisayara bir kullanıcının tanımlandığı görülmektedir. Tanımlanacak diğer kullanıcılar ekranın sağ tarafında ve alt alta görülecektir.

 

Yukarıdaki sisteme giriş ekranından adınızın yazılı olduğu bölümü farenin sol tuşu ile bir kez tıklayın. Parolanızı yazarak Enter tuşuna basın. Bir veya çok kullanıcılı ortamlarda, parola tanımlanmış olsun olmasın yukarıda anlatılan işlemleri yerine getirdikten sonra karşımıza ilk çıkan ekrana masaüstü adı verilir. Masaüstü konusuna geçmeden önce, fare ve klavyeyi biraz yakından tanıyalım.

 

6.     FARE  (MOUSE)

 

Ekranınızda görünen tüm unsurlar fare aracığı ile denetlenebilir. Bu, size hiçbir komutu ezberlemeden işlemlerinizi gerçekleştirme olanağı verir. Tüm bilmeniz gereken birkaç fare tekniğidir. Ekranda gördüğünüz ok şeklindeki simgeye imleç (veya fare imleci) adı verilir. Ekrandaki fare imlecinin hareketiyle   farenin hareketi doğru orantılıdır; Fare imleci, fareyi hareket ettirdiğimiz yöne doğru (sağa, sola, yukarıya, aşağıya veya çapraz) hareket eder.

 

Farenin üzerinde (genellikle) iki düğme bulunur. Farenin kablosunu ileri aldığımızda bize göre solda kalan tuş sol fere tuşu veya kısaca sol tuş, diğeri sağ fare tuşu veya sağ tuş’tur.

 

 

 

 

İpucu : Farenin sol ve sağ tuşlarına birincil tuş, ikincil tuş adı da verilir. Başlangıçta, sol tuş birincil fare tuşu olarak görev yapar. Ancak siz (sağ yada sol elinizi kullanmanıza göre) hangi düğmenin birincil yada ikincil düğme olarak görev yapacağını belirleyebilirsiniz. Bunun için Denetim Masasındaki Fare simgesini çift tıklayarak gereken ayarları yapmanız gerekir. Sağ elinizi kullanıyorsanız farenin birincil tuşunu (sol tuş) değiştirmemenizi öneririm.

 

 

 

Farenin sol tuşu bir nesneyi seçmek, taşımak yada bir komutu vermek gibi işler için kullanılır. Sağ tuş ise, imlecin bulunduğu yere göre özelliklere kolayca ve çabucak erişmek için kullanıcıya daima bir menü çıkartır. Bu menüden istenen komut seçilebilir.

 

6.1.            Fare Teknikleri:

 

Farenin kullanımı ile ilgili kullanılan terimlerin açıklaması şöyledir:

 

Tıklama:          Farenin düğmelerinden birisinin bir kez basılıp bırakılmasıdır.

 

Çift tıklama:    Farenin sol tuşunun fare hareket ettirilmeden seri olarak iki kez basılıp bırakılmasıdır. Sağ tuşun çift tıklama işlevi yoktur. 

 

Sürükleme:    Bir simgenin üzerine gelinerek tuşlardan birisinin basılı tutularak farenin hareket ettirilmesi sureti ile o simgenin de hareket ettirilmesidir. Bu eylem genellikle bir nesneyi taşımak için kullanılır.

 

Fare, aşağıda açıklandığı gibi programları çalıştırmak, seçim yapmak, dosya ve klasörleri taşımak v.b. gibi kullanıcının sıkça tekrar ettiği hareketleri klavyeden girdi yapma zorunluluğunu ortadan kaldırarak gerçekleştirmemizi sağlayan bir işaretleme aygıtıdır.

 

6.2.            Sol Tuş İle Tek Tıklamak            

 

En sık kullanılan bu fare işlevinin daha iyi açıklanabilmesi için maddelere ayırarak anlatmak uygun olacaktır.

     

6.2.1.       Bir Düğmeye Tıklamak : Windows XP işletim sisteminde düğmeler (buton veya tuş ta denir) sıkça kullanılmaktadır. Bu düğmeler, atandıkları işlevleri yerine getirirler. Masaüstü’nün sol alt köşesinde bulanan Başlat düğmesi, program veya klasörlerin genellikle üst kısmında bulunan araç çubuklarındaki düğmeler, “Evet”, “Hayır”, “İptal” gibi seçenekler sunan pencerelerdeki bu isimleri taşıyan düğmeler bunlara örnek gösterilebilir. Yandaki resimde görüldüğü gibi bir düğmeye atanan işlevi yerine getirmek için o düğmeyi sol tuş ile bir kez tıklamak yeterlidir. Görev çubuğunun üzerindeki simge veya düğmelere de sol ile bir kez tıklanır.   

 

6.2.2.       Simge Seçmek : Masaüstünde, bir klasörde veya bir pencerede bulunan çok sayıdaki simgelerden birini seçmek için kullanılır. Seçilen simge maviye dönük koyu bir renk alır. Bu seçimden sonra yapılacak işlemler seçilen simgeyi etkiler. Örneğin seçimden sonra Delete tuşuna basılması seçilen simgenin silinmesine neden olacaktır.

 

 

 

İpucu : Aynı anda birden çok simge seçilebilir. Örneğin Winamp programında çalmak üzere birden çok dosyayı seçmek istiyorsanız klavyedeki Ctrl tuşuna basın. Bu tuştan elinizi çekmeden sol tuş ile tıklayarak birden çok dosyayı seçin. Ctrl tuşundan elinizi çekerek bir dosyaya sol ile tıklarsanız, o zamana kadar yaptığınız çoklu seçim iptal edilir.

 

 

6.2.3.       Menü Satırından Menü Başlığı Seçmek : Klasörler ve programlarda genellikle Dosya, Düzen, Görünüm … adındaki menü başlıklarını içeren bir Menü Satırı bulunmaktadır. Menü satırlarındaki bir menü başlığını seçmek için sol tuş bir kez tıklanır. Yandaki ekran görüntüsünü, menü satırından Düzen menü başlığını sol tuş ile bir kez tıkladıktan sonra aldım.

 

 

 

 

 

 

 

 

6.2.4.       Bir Menüdeki Komut Satırını Çalıştırmak : Değişik görevleri yerine getirmek üzere menülere yerleştirilen satırların her birine Komut Satırı adı verilir. Bir komut satırının işaret ettiği işlevi çalıştırmak için ilgili komut satırını sol tuş ile bir kez tıklamak yeterlidir.

 

 

 

 

 

 

 

6.2.5.       Bir Link veya Bir Alanı Seçmek : Internet’te veya bazı uygulamalarda (örneğin Windows XP yardım ekranında) seçilebilir bir link veya alana geldiğinizde fare imleci yandaki gibi el şeklini alır. Genellikle altı mavi ile çizili böyle bir alanı seçmek için sol tuş ile tek tıklama yeterlidir.

 

6.3.            Sol Tuş İle Çift Tıklamak

 

Bir simgenin ifade ettiği program ya da dosyaları çalıştırmak veya bir klasörü açmak için kullanılır. Farenin imleci ilgili simge veya klasörün üzerine getirerek sol tuş seri olarak iki kez tıklanarak bırakılır. Çift tıklama sırasında fare kaydırılmamalıdır.

 

 

 

İpucu : Çift tıklamada ilk denediğinizde başarılı olamazsanız yeniden deneyin. Çift tıklamadaki başarı kısa sürede kazanılacaktır.

 

 

 

 

 

İpucu : İki tıklama arasındaki süre kullanıcı tarafından ayarlanabilir. Bunun için Denetim Masası’ndaki Fare simgesini çift tıklayın. Yukarıdaki Düğmeler sekmesini seçerek Çift Tıklama Hızı bölümündeki çubuğu yavaş veya hızlıya doğru kaydırın. Sağdaki klasör simgesini çift tıklayarak yeni ayarı deneyin. Yeni kullanıcılar için iki tıklama arasındaki sürenin artırılması (hızın daha yavaşa ayarlanması) uygun olacaktır.

 

 

 

6.4.            Sağ Tuş İle Tek Tıklamak

 

Sağ tuş daima bir menü açar. Bu nedenle sağ tuşa menü tuşu da denir.

 

Açılan menü, sağ tuş ile tıklandığı anda farenin imlecinin bulunduğu yere göre değişir.

 

Örneğin sol taraftaki menüyü A sürücüsü (disket sürücü) üzerine sağ ile tıklayınca aldım. Sol taraftaki ekran görüntüsünü ie masaüstünde boş bir alanı tıklayarak aldım.

 

Her iki menünün altında özellikler isimli komut satırı bulunmaktadır. Bu iki satır birbirinin aynı olarak gözükse de, seçildiklerinde alınacak sonuçlar farklıdır; Soldaki menüden özellikler komut satırı seçilirse (disket sürücünün üzeri sağ ile tıklandığı için) disket sürücüye ait özellikler ekranı, sağdaki menüden özellikler komut satırı seçildiğinde (masaüstünde boş bir alan sağ ile tıklandığından) masaüstüne ait görüntü özellikleri ekranı açılacaktır. 

Sağdaki ekran görüntüsünü ise, bu ders notunu hazırladığım Word’de, çalıştığım sayfayı sağ ile tıkladıktan sonra aldım. Menü incelenecek olursa, çalıştığım Word dökümanı ile ilgili olduğu görülecektir.

 

 

 

 

 

 

 

 

7.     KLAVYE

 

Program kontrollerini yapmak için genellikle fare yeterli olurken, bir harf veya uzun yazı girişlerinde klavye kullanmak zorunda kalırız.

 

Windows XP ortamında bir işlemi yapmak için genellikle birçok yola sahipsiniz. Birçok işlemi bir düğmeye tıklayarak yada değişik tuşlara basarak yapabilirsiniz. Ancak bir metni girmek yada yazı yazmak gerektiğinde klavye kullanımı kaçınılmazdır.

 

İpucu : Klavyeler Türkçe F veya Q düzeninde olabilir. Klavyenin düzenini değiştirmek için Denetim Masasından Bölge ve Dil Seçeneklerini tıklayın. Diller sekmesinden Ayrıntıları seçin. Ekle tuşunu tıklayarak istediğiniz klavye düzenini ekleyin. Varsayılan giriş dili bölmesinden etkin olmasını istediğiniz klavye düzenini seçin.

 

                                                                                                                                             

 

 

7.1.            Klavye Düzeni

 

Aşağıdaki resimde standart bir Türkçe Q klavye görülmektedir. Devam eden listede ise, yaygın olarak kullanılan tuşlar ve işlevleri açıklanmaktadır.

 

TUŞUN ADI

TUŞUN İŞLEVİ

FONKSİYON TUŞLARI

Klavyenin üst kısmındaki F1’ den F12’ ye kadar olan tuşlardır. Kullanılan programa gör bu tuşlara değişik görevler atanabilir. Programlanabilir tuşala denilebilir.

F1 tuşu, aktif olan programa ait yardım programını çalıştırmak için kullanılır.

ENTER

Veri girişini tamamlamak, yazılan bir komutu göndermek için kullanılır. Word’de bir paragrafın bitirildiği anlamındadır.

ESC

Veri girişini iptal etmek, iletişim penceresini kapatmak için kullanılır. Bir işlemden kaçış anlamına gelir.

BACKSPACE

Enter tuşunun üzerindeki sola ok işareti bulunan bu tuş, kursörün bulunduğu noktanın solundaki karakteri siler.

TUŞUN ADI

TUŞUN İŞLEVİ

DELETE

Kursörün bulunduğu noktanın sağındaki karakteri siler.

TAB

Alanlar arası geçiş yapar. Word’de paragraf için boşluk bırakır.

OK TUŞLARI

Kursörü bir karakter sağa veya sola, bir satır yukarı veya aşağı taşır.

CAPS LOCK

Klavyeyi büyük veya küçük harf moduna alır. Caps Lock LED’i yanıyorsa klavye büyük harf modundadır.

SHIFT

Klavyenin solunda ve Enter tuşunun altında olmak üzere iki tanedir. Üzerinde yukarıya bakan ok bulunur. Daima basılı tutularak başka bir tuşa basmak sureti ile kullanılır. Basılı tutulma durumu, Shift + Basılacak Tuş şeklinde ifade edilir. Örneğin Shift + F3 gibi.

Shift tuşuna basılarak bir harfe basıldığında büyük / küçük harf modunu basılan harf için ters çevirir.

Kısayol tuşlarında kullanılır.

Klavyenin üst kısmındaki numara tuşlarının üzerindeki karakterleri yazdırır. Örneğin Shift + 0,  0 tuşunun üzerindeki  =  işaretini yazar.

ALT

Daima basılı tutularak başka bir tuşa basmak sureti ile kullanılır. Basılı tutulma durumu, Alt + Basılacak Tuş şeklinde ifade edilir. Örneğin Alt + F4 gibi.

Kısayol tuşlarında kullanılır.

Klavyenin üst kısmındaki numara tuşlarının altındaki karakterleri yazdırır. Örneğin Shift + 0,  0 tuşunun altındaki  \  işaretini yazar.

NUM LOCK

Klavyenin sol tarafındaki numara tuşlarının kullanılmasını sağlar. Tuşa her basışta aynı adlı LED yanar ve söner. LED yanık ise numaralar, değilse numaraların altındaki yazı veya işaretler aktiftir.

HOME

Kursorü en sola getirir.

END

Kursorü en sağa getirir.

PAGE UP

Bir sayfa yukarı kaydırır.

PAGE DOWN

Bir sayfa aşağı kaydırır.

INSERT

Bilgisayar açıldığında aktif değildir. Basılarak aktif hale getirildiğinde, harf girişinde kursörün sağındaki harfin üzerine yazar. Aktif değilse, sağdaki harfi sağa kaydırarak metnin arasına yazar. Word’de aktif olma moduna Üzerine Yaz (ÜYZ) denir.

PRINT SCREEN

Basıldığında ekranın o anki görüntüsünü kopyalar. Word yada Paint gibi bir programda Yapıştır komutu verildiğinde ekran görüntüsünü yapıştırır. Alt Gr tuşu ile birlikte basıldığında, tüm ekran yerine aktif olan pencerenin görüntüsünü kopyalar.

MENÜ TUŞU

Sağdaki Ctrl tuşunun solundaki tuştur. Kursörün bulunduğu noktaya farenin sağ tuşu ile tıklanmış gibi menü açar.

WINDOWS TUŞU

Alt tuşlarının yanında bulunur. Fare ile başlat düğmesine basılmış gibi başlat menüsünü açar.

Bazı kısayol tuşlarında kullanılır.

 

7.2.            Sık Kullanılan Kısayol Tuşları

 

Windows İşletim Sistemi üzerinde çalışan programlarda standart olan ve yaygın olarak kullanılan bazı kısayol tuşlarının listesini aşağıda görmektesiniz.

 

 




İŞLEV

KISAYOL TUŞU

İŞLEV

KISAYOL TUŞU

Kopyala

Ctrl + C

Küçük / Büyük Harf

Shift + F3

Yapıştır

Ctrl + V

Uygulamayı Kapat

Âlt + F4

Kes

Ctrl + X

Bul

Ctrl + F

Kaydet

Ctrl + S

Değiştir

Ctrl + H

Yazdır

Ctrl + P

Yardım

F1

Baskı Önizleme

Ctrl + F2

Görünümü Yenile

F5

Tümünü Seç

Ctrl + A

 

 

 

 

 

                                                                                                                                             

İpucu : Ctrl + S veya Alt + F4 gibi arada (+) işareti bulunan kısaltmalar, ilk harflerin işaret ettiği tuşa basılıp bırakılmadan (+) işaretinin sağındaki tuşa (aynı anda) basılacağını ifade eder.

 

 

8.     MASAÜSTÜ

 

Bilindiği gibi bilgisayarınızı ilk açtığınızda, klavyeden herhangi bir komut girmeye gerek kalmadan karşınıza aşağıdaki ekran gelir.

 

Bu ekrana Wındows İşletim Sistemlerinde  masaüstü adı verilir. Bu ekranı evinizdeki yada işyerinizdeki çalışma masanıza benzetebilirsiniz. Sık sık kullandığınız dosya,   klasör ve kısayolları masaüstüne yerleştirebilir, dilediğinizde bunları taşıyabilir veya silebilirsiniz. Masaüstünün görünümünü de dilediğiniz gibi ayarlayabilirsiniz.

 

Resimde de görüldüğü gibi masaüstünde değişik simgeler, başlat düğmesi ve görev çubuğu bulunmaktadır.

 

8.1.            Görev Çubuğu

 

Ekranın altını yatay olarak kaplayan mavi renkli Görev Çubuğu aktif olan programları gösterir. Çalıştırılan her programın simgesi işletim sistemi tarafından Görev Çubuğu’na yerleştirilir. Böylelikle Görev Çubuğu üzerindeki program düğmelerini (simgelerini) kullanarak istenen programa kolayca geçiş yapılır.

 

 

                                                                                                                                             

İpucu : Alt + Tab tuşları kullanılarak ta programlar arası geçiş yapılabilir.

8.2.            Başlat Düğmesi

 

Görev Çubuğun en solundaki Başlat Düğmesi, sizi Windows XP’deki yolculuğunuza başlatacak en iyi araçtır. Başlat Düğmesine tıklandığına karşımıza Başlat Menüsü çıkacaktır.  Başlat Menüsü aşağıda ayrı bir bölüm olarak anlatılacaktır.

 

 

 

 

8.3.            Simgeler

 

Masaüstünde dosya, klasör ve kısayollar bulunur. Bunların her birine simge adı verilir.

 

 

 

9.     BİLGİSAYARIN KAPATILMASI

 

Windows XP işletim sisteminde bilgisayarın kapatılması özel bir işlemin yapılmasını gerektirir. Windows XP’nin düzgün olarak kapatılmaması veri kayıplarına veya sistemde kalıcı arızalara neden olabilir. 

 

Windows XP’yi (ve bilgisayarınızı) kapatmak için şu işlemleri yapmalısınız:

 

1.       Başlat düğmesini tıklayın.

2.       Bilgisayarı Kapat düğmesini tıklayın.

 

 

 

 

 

3.       Açılacak “Bilgisayarı Kapat” adlı ekrandan Kapat düğmesini tıklayın.

 

 

                                                                                                                                             

İpucu : Bu 3 işlemden sonra bilgisayarınız kendiliğinden kapanacaktır. Ayrıca bilgisayarın kasasındaki açma tuşuna basmanız bilgisayarın arızalanmasına neden olabilir.

 

 

                                                                                                                                             

İpucu : Beklemede tuşuna basıldığında bilgisayar kendisini minimum güç tüketim moduna alır ancak aktif olan programlar çalışmasına devam eder. Klavyenin herhangi bir tuşuna basıldığında, parola tanımlamışsanız sisteme giriş ekranı, tanımlamamışsanız en son bıraktığınız ekran açılır.

 

 

 

 

 

 

10.                       BAŞLAT MENÜSÜ

 

Wındows XP içerisinde nerede olursanız olun, ekranın en altında görev çubuğu görülecektir. Görev çubuğunun solunda bulunan Başlat Düğmesi, bilgisayara yüklü olan tüm program ve Wındows XP dahili özelliklerinin menüler halinde görüntülenmesini sağlar.

 

 

                                           

Başlat Düğmesi tıklandığın-da yandaki resimde görülen Başlat Menüsü açılır.

 

Başlat Menüsü veya Windows XP’deki herhangi bir menüde çok sayıda satır bulunmaktadır. Üzerlerine fare ile gelerek sol tuş ile tıklandığına, ilişkilendirildik-leri işlevi yerine getiren bu satırlara Menü Satırı adı verilir. Ara, Yardım ve Destek, Denetim Masası,… satırları birer menü satırıdır.

 

 

10.1.        Başlat Menüsü Sol Sütunu

 

Başlat Menüsünün solundaki sütunun üzerinde, Internet Explorer ve Outlook Express kısayolları bulunmaktadır. Bu bölüme sık kullanılan programların kısayolu eklenebilir.

 

Soldaki sütunun ortasında da sık kullanılan programların kısayolu bulunur. Üst kısımdan farklı olarak sol sütunun orta kısmı dinamiktir; Windows XP, en sık kullanılan programları gözleyerek kısayollarını buraya yerleştirilir. Böylelikle kullanıcı en sık kullandığı programlara buradan kolaylıkla ulaşabilir. 

 

İpucu : Başlat Menüsünü özelleştirebilirsiniz. Bunun için Başlat Tuşunu sağ tıklayın. Açılan menüden özellikleri seçin. Yukarıdaki Başlat Menüsü sekmesini tıklayarak istediğiniz değişikliği yapın.

 

 

Sol sütunun en altında ise Tüm Programlar menü satırı bulunmaktadır.

 

Tüm Programlar : Bilgisayara yüklenen programları içeren açıklama ve menü satırları ile, alt menülerin açılmasını sağlar.

 

Windows XP’ye kurduğunuz tüm programları, bu seçeneğe bağlı alt menülerde bulacaksınız. Windows XP ilk kurulduğunda daha sade olan Tüm Programlar menüsü, bilgisayara program kuruldukça daha çok menü satırı içerecektir. Diskinizde kayıtlı ama kuruluşu yapılmamış programları da bu menülere yerleştirmeniz mümkündür. Tüm programlar menüsünün içeriği sürekli değişir; Yeni programlar yüklendiğinde veya sistemden silindiğinde içerik değişecektir.

 

 

                                                                                                                                             

 

10.2.        Başlat Menüsü Sağ Sütunu

 

Şimdi Başlat Menüsünün sağ sütunundaki menü satırlarını yukarıdan başlayarak inceleyelim.

1.      

 

Doğrudan Belgelerim klasörünü açar. Masaüstünde bulunuyorsa Belgelerim simgesinin çift tıklanması ile aynı etkiyi yapar.

 

Bilgisayarı birden çok kullanıcı paylaşıyorsa, her kullanıcının Belgelerim klasörü farklıdır.

 

 

2.      

 

En son açtığınız ve kullandığınız belgelere yeniden ulaşmanızı sağlar.

 

Windows XP, en son çalıştığınız 15 belgenin kısayolunu (bu belgeye yeniden ihtiyaç duyacağınızı düşünerek) bu bölüme kopyalar. Uzun süre çalışmadığınız belgeleri ise siler. Belgeler Word dökümanı, ses veya resim dosyası, sıkıştırılmış bir dosya v.b. şeklinde olabilir.

 

Bu menüyü kullanma alışkanlığı fazla olmasa da, bir belgeye yeniden ulaşmanın en kolay yolu “En Son Kullandıklarım” menüsüne başvurmaktır.

3.      

 

Belgelerim klasörünün içerisindeki Resimlerim klasörünü açar.

 

4.      

 

Belgelerim klasörünün içerisindeki Müziğim klasörünü açar.

 

5.      

 

Sabit disk sürücüleri, disket sürücüler, CD-ROM sürücüler gibi bilgisayarınızdaki sürücüler ile scanner (tarayıcı) gibi diğer çevre birimlerine ulaşmanızı sağlar. Masaüstünde bulunuyorsa Bilgisayarım simgesi aynı işi görür.

 

 

 

6.      

 

Ağ (Network) ortamında, ağa bağlı bilgisayarlar ve paylaşıma açılmış sürücü yada klasörlerin görülebileceği, bağlantı özelliklerinin görülüp değiştirilebileceği bölümdür.

 

7.      

 

Denetim Masası, bilgisayardaki birimlerin ayarlanmasını yada düzenlenmesini sağlayan özel bir bölümdür.

 

Windows XP’de  Denetim Masasının görünümü değiştirilmiş ve görevlerin kategorilendirilmesiyle yeni bir denetim masası geliştirilmiştir. Denetim Masasının sol tarafındaki “Klasik Görünüm’e Geçiş Yap” veya “Kategori Görünümü’ne Geç” tuşlarına tıklanarak Denetim Masasının görünümü değiştirilebilir.

Aşağıdaki resimde Denetim Masasının klasik görünümü yer almaktadır.

 

                 

Aşağıda Denetim Masasında sık kullanılan simgeler ile işlevi listelenmektedir.

 

 

 

 

 


SİMGE

İŞLEVİ

Ağ Bağlantıları

Network ayarlamalarını yapar. Network adaptörünün kurulması, servis ve protokollerin belirlenmesi gibi.

Bölge ve Dil Seçenekleri

Ülke, dil, para birimi, tarih ve zaman formatı gibi ülkeye ve kişiye özel düzenlemeler yapar.

Donanım Ekle

Yeni bir donanımın Windows XP tarafından kurulmasını sağlar.

Erişilebilirlik Seçenekleri

Özellikle özürlü kullanıcıların bilgisayarı kullanımını kolaylaştırmak için kullanabilecekleri tuş, ses ve görünüm düzenlemelerini yapar.

Fare

Farenin hızı,  imlecinin görünümü, çift tıklama hızı, sol elini kullananlar için tuş değişimi gibi ayarlamaları yapar.

Görüntü

Artalan, ekran koruyucu, ekran çözünürlüğü ve renk derinliği gibi ayarların yapılabileceği bölümdür.

Bu bölüme masaüstünde boş bir alan sağ tıklanarak, Özellikler menü satırı seçildikten sonra Ayarlar sekmesi tıklanarak ta ulaşılabilir. 

Internet Seçenekleri

Internet Explorer’ın ayarlarını yapar.

Bu bölüme Internet Explorer açıldıktan sonra Ayarlar menü başlığından Internet Seçenekleri tıklanarak ta ulaşılabilir.

 

 

 

 


 

 

 

SİMGE

 

 

 

İŞLEVİ

Klavye

Klavyenin hızı, dili gibi özellikler ayarlanır.

Konuşma

Metin okuma çevirisi için insan sesi özellikleri ve hızı ile diğer seçeneklerini ayarlar.

Kullanıcı Hesapları

Bilgisayara birden çok kullanıcı tanımlanmasını sağlar. Var olan bir hesaba ilişkin değişiklik ve ayarlamaları düzenler.

Program Ekle veya Kaldır

Bilgisayara yüklenmiş olan programları görüntüler, bunları kaldırır veya yeni program ekler.

Ses Efekti ve Ses Aygıtları

Olaylara göre değişen sistem ve program seslerini düzenler.

Sistem

Parametreleri, performansı ve çevre birimlerini kontrol eder.

Tarih ve Saat

Sistem tarihi, zamanı ve zaman diliminin düzenlenmesini sağlar. Bilgisayarın saatini Internet saatine göre ayarlayabilirsiniz.

Telefon ve Modem

Telefon ülke kodu, bölge kodu, (varsa) dış hatta erişmek için çevrilecek numara ile modem ayarlarını yapar.

Yazı Tipleri

Yüklü olan yazı tiplerini gösterir, yeni yazı tipi yüklenmesini sağlar.

Yazıcı ve Fakslar

Bilgisayara yazıcı / faks yükler ve kaldırır. Yüklü olanların ayarlarının değiştirilmesini sağlar.

Bu bölüme Başlat / Yazıcı ve Fakslar tıklanarak ta ulaşılabilir.

Zamanlanmış Görevler

Belirlenmiş zamanlarda belirlenmiş program yada programların çalıştırılmasını sağlar. 

 

8.      

 

Bilgisayara yeni yazıcı veya faks yükler ve kaldırır. Yüklü olanların ayarlarının değiştirilmesini sağlar. Bu bölüme Denetim Masasından da ulaşılabilir.

 

9.      

 

Windows XP’de yardım seçenekleri oldukça artırılmıştır. Yardım ve Destek menü satırını tıkladıktan sonra Ara bölümüne  istediğiniz bir konuyu yazarak onun hakkında bilgi alabilirsiniz. Internet üzerinden bir haber grubundan (veya forumdan), Microsoft’tan  yardım isteyebilirsiniz. Hatta Internet üzerindeki bir arkadaşınızdan da, sizin bilgisayarınıza müdahale ederek yardım etmesini de sağlayabilirsiniz.

10.         

 

Ara menü satırı seçildiğinde karşınıza aşağıdaki ekran görüntüsü gelir.

 

Windows XP, arama işlemini gruplandırarak daha kolaylaştırmıştır. Gruplama işlemi belli alanlardaki dosyaların aranması anlamına gelir. Arama Sonuçları adlı yukarıdaki ekranda arama seçenekleri (grupları) şu şekilde sıralanmıştır:

 

 

Resim, müzük yada video : Bilgisayarda bulunan sadece resim müzik veya video dosyaları arasında arama yapılır; Diğer dosyalar yok sayılır.

 

Belge (sözcük işlemci, elektronik tablo,vb.) : Sadece Word, Not Defteri gibi kelime işlem programları ile, Excel gibi elektronik tablo programları dosyaları aranır.

 

Tüm dosya ve klasörleri : Grup ayırımı yapılmaksızın bilgisayara yüklü bütün dosya, klasör ve programlar aranır.

 

Bilgisayar ya da kişi : Ağ üzerindeki bir bilgisayarı veya adres defterine yazılı olan bir kişiyi aramak için kullanılır.

 

Arama yapılacak grup (kategori) tıklandıktan sonra, arama bölümüne aradığınız dosya,  klasör, kişi veya bilgisayar adını yazarak Ara tuşuna basın. Sağdaki pencerede arama kriterlerine uyan öğeler listelenecektir. Listelenen öğelerle dilediğiniz gibi çalışabilirsiniz.

 

 

Arama ipuçları

 

Joker Karakter

Kullanımı

Yıldız işareti (*)

Yıldız işaretini, sıfır veya daha çok karakter yerine kullanın. “Dön” ile başladığını bildiğiniz ancak gerisini hatırlayamadığınız bir dosyayı arıyorsanız şunu yazın:

dön*

Bunun sonucunda, Dönüşüm.txt, Dönüşüm.doc ve Döngü.xls gibi, "dön" ile başlayan her türden dosyaların tümü bulunur. Aramayı belirli bir türle sınırlamak istiyorsanız, aşağıdakini yazın:

dön*.doc

Böylece, Dönüşüm.doc ve Döngü.doc gibi, "dön" ile başlayan ama uzantısı .doc olan tüm dosyalar bulunur.

Soru işareti (?)

Addaki tek bir karakter yerine soru işaretini kullanın. Örneğin, dön?.doc yazarsanız, arama sonucunda Döne.doc ya da Dön1.doc dosyasını bulur, Dönüşüm.doc dosyasını bulamazsınız.

 

Aşağıda yaygın olarak kullanılan dosyaların uzantıları listelenmektedir.

 

Dosya Türü

Uzantısı

Word Dökümanı

*.doc

Diğer Yazı ve Metin Dosyaları

*.txt, *.rtf

Excel Dosyası

*.xls

Programlar

*.exe

Müzik Dosyaları

*.mp3, *.vaw, *.mid

Resim Dosyaları

*.jpg, *.gif, *.bmp

 

11.                       PENCERELER

 

Windows XP, adından da anlaşılacağı gibi pencereler üzerine kurulu bir işletim sistemidir. Klasörler ve programlar kullanıcıya bir pencere halinde sunulur.

 

Windows üzerinde açılan bu pencerede standart bazı özellikler bulunmaktadır. Bu temel özellikleri öğrenmek, yeni karşılaşılsa bile program veya pencerelerle başa çıkmak anlamına gelecektir.

 

                

 

 

Yukarıdaki resimde sıradan bir pencere görülmektedir.

 

 

 

 

11.1.        Başlık Satırları

 

Windows XP ilk kurulduğunda yukarıdaki gibi mavi renkli olan başlık satırının sağında Kapat, Ekranı Kapla ve Simge Durumuna Küçült düğmeleri, sol tarafında o pencerenin adı bulunur.

 

Başlık satırının en solundaki simge farenin sol tuşu ile tıklandığında veya başlık satırının herhangi bir yeri sağ tıklandığında aşağıdaki Denetim Menüsü açılacaktır. Bu menü yardımı ile, gerekirse fare kullanmadan klavye ile) menüdeki işlemleri gerçekleştirebilirsiniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11.2.        Menü Satırları

Pencerelerde genellikle Dosya, Düzen, Görünüm olarak başlayan ve Yardım ile biten menü başlıklarının yer aldığı menü satırı vardır. Yukarıda adı geçen menü başlıklarına tıklanarak açılacak menüden istenen menü satırı seçilebilir.

 

 

 

11.3.        Araç Çubukları

 

 

 

 

Araç çubuğu, grafik kullanıcı arabirimindeki (Windows XP’deki) bir programda, ekran düğmeleri veya simgelerinden oluşan bir satır, sütun veya bloktur. Bu düğmeler veya simgeler tıklatıldığında, programın belirli işlevleri veya görevi etkinleştirilir. Örneğin, yukarıdaki araç çubuğu aracılığı ile klasördeki simgelerin görünümü düzenlenebilir, klasör içerisinde arama yapılabilir, bir düzey yukarıya gidilebilir.

 

Çoğu kez araç çubuğundaki bir düğme, menü satırındaki bir komuta karşılık gelir. Menü satırını açarak bir satıra ulaşmak yerine aynı işi gören araç çubuğu düğmesine tıklamak daha kolay ve pratiktir.

 

Araç çubukları genellikle menü satırının altında bulundur. Bir pencerede birden çok araç çubuğu yer alabilir. Görünüm menüsünden bir araç çubuğunun görüntülenip görüntülenmeyeceği ayarlanabilir.

 

11.4.        Taşı

 

Her pencerenin başlık satırı olduğunu yukarıda açıklamıştık. Farenin imleci ile başlık satırı gövdesinin herhangi bir yerine gelinerek sol tuş ile tıklanıp bırakmadan fare hareket ettirilir. İstenen yere gelinerek sol tuş bırakılır.

 

 

 

 

11.5.        Boyut

 

Yandaki şekilde görüldüğü gibi fare ile bir pencerenin 4 kenarından birinin üzerine gidildiğinde farenin imleci yatay (resimdeki gibi dikey kenarlarda) veya dikey (yatay kenarlarda) ok şeklini alır. İşte bu anda farenin sol tuşu tıklanarak bırakmadan fare yer değiştirildiğinde pencere alanı dikey veya yatay olarak büyültülüp küçültülebilir.

 

Pencerenin 4 köşesinde ise fare imleci çapraz ok görünümünü alır. Resmin sağ alt köşesinde görülen bu anda, farenin sol tuşu tıklanarak bırakmadan fare yer değiştirilirse, pencere dikey ve yatay olarak yeniden boyutlandırılacaktır.

 

 

 

 

11.6.        Kaydırma Çubukları

Kaydırma Çubukları, pencere içerisine sığmayan simgeleri görebilmek ve onlar üzerinde işlem yapabilmek için Windows XP tarafından oluşturulan yardımcı araçlardır.  

 

 

Yukarıdaki resimde görüldüğü gibi bir pencere içerisindeki simgeler penceredeki alana sığıyorsa Windows XP tarafından kaydırma çubuğu oluşturulmaz. Çünkü 4 klasör ve 4 dosyadan oluşan penceredeki 8 simgenin tamamı görülebilmektedir.

 

Aşağıdaki ekran görüntüsünü ise, fare ile pencerenin sağ kenarından tutarak biraz daralttıktan sonra aldım. Bu işlemden sonra yan yana sığmayan simgeler Windows XP tarafından alt alta dizildi. Ancak bu halde aşağıya doğru sıralanan simgeler (resimde dosyalar) pencereye sığmayınca bir kaydırma çubuğu oluşturuldu.

 

Kaydırma çubuklarının dikey ve yatay olmak üzere iki türü bulunmaktadır. Bir penceredeki simgeler, aşağıdaki resimdeki gibi dikey olarak pencereye sığmıyorsa pencerenin sağ kenarına Dikey Kaydırma Çubuğu, yatay olarak sığmıyorsa alt kenarına Yatay Kaydırma Çubuğu oluşturulur.

 

Kaydırma çubuklarının gövdesine farenin sol tuşu ile tıklanarak bırakılmadan fare hareket ettirilirse penceredeki görünmeyen simgelere ulaşılır. Kaydırma çubuğunun iki kenarındaki ok işaretine farenin sol tuşu ile tıklanarak ta aynı sonuca ulaşılabilir.  

 

12.                       DOSYALAR

 

Dosyalar, program veya program yardımcıları gibi uygulamalarla, metin, ses, müzik ve resim gibi verilerin saklandığı diske kaydedilebilen bileşenlerdir.

 

Windows XP’de çok türde dosya bulunmaktadır. Dosya türleri, genellikle 3 harften oluşan uzantıları ile birbirinden ayrılır. Bu konu yukarıda Başlat Menüsü bölümünde Arama İpuçları başlığı altında anlatılmıştır.

 

Dosya uzantıları nokta işareti ile dosya adından ayrılır. (Dosya adı.xxx gibi). Windows XP, dosyaların uzantısına bakarak öncelikle onun bir program dosyası mı yoksa bir belge mi olduğuna karar verir. Program dosyaları çoğunlukla exe uzantısı taşımaktadır. Windows XP bir program dosyasını doğrudan doğruya çalıştırır. Eğer dosya bir belge ise, onun hangi programla açılacağını belirler. Örneğin yandaki resimde doc olan uzantısından dolayı bu dosya Word ile birlikte açılacaktır.

 

Dosyaların uzantısı değiştirilebilir. Ancak bu halde Windows XP, dosya uzantısı düzeltilinceye kadar dosyayı açamaz.

13.                       KLASÖRLER

 

Klasörler, Windows XP’de programlar ve dosyalar için bir kapsayıcıdır; Bir çekmeceye benzetebileceğimiz klasörler, bir diskteki program ve belgelerin düzenlenmesine yönelik bir araçtır. Hem dosyalar hem de ek klasörler içerebilir.

13.1.        Klasör  Oluşturma

 

Bir klasör oluşturmanın dört yöntemi vardır.

 

1.          Bulunduğunuz klasör içerisinde yeni bir klasör oluşturmak için Dosya menüsünden Yeni menü satırının üzerine gelin. Açılan menüden Klasörü seçin. Yeni bir klasör simgesi oluşturulacaktır. Yeni klasör şeklinde varsayılan ilk adın yerine dilediğiniz adı yazın. Adlandırma kuralları daha sonra anlatılacaktır.

 

2.          Masaüstünde veya bulunduğunuz klasör içerisinde boş bir alanı sağ tıklayın. Açılan menüden Yeni komut satırının üzerine gelin. Yukarıda anlatılan yolu izleyin.

 

3.          Word’ün ve Farklı Kaydet pencerelerinde olduğu gibi, bazı diyalog kutularının araç çubuğunda bulunan Yeni Klasör Oluştur tuşuna tıklayarak o diyalog kutusunda yeni klasör oluşturulabilir.

 

4.          Bir klasörü açın. Sol tarafında bulunan Dosya ve Klasör Görevleri’nden Yeni klasör oluştur’u seçin. Yeni klasör oluştur seçeneğinin görülebilmesi için klasörün boş olması veya içindeki bir simgenin seçilmemiş olması gerekir. Seçilmişse, klasörde boş bir alanı tıklayarak seçimi iptal edin.  

 

13.2.        Klasör  Özellikleri

 

Windows Xp ile getirilen yeniliklerden biri, klasör pencerelerinin sol tarafına yerleştirilen Görev Bölmesi’dir. Bir klasörü açtığınızda aşağıdaki resimde görüldüğü gibi değişik görevlerin yer aldığı bir sütun yer alır.

 

Görev bölmesinde;

 

1.       Dosya ve klasör görevleri,

2.       Diğer Yerler,

3.       Ayrıntılar

                             

 

adını taşıyan 3 bölüm yer almaktadır. Bu bölümdeki bilgiler seçilen simgeye göre değişiklik gösterir. Aşağıdaki resimde bir dosya simgesi seçildiği zaman (dosya 1.doc dosyası) klasörde oluşan görev bölmesi görülmektedir.

 

Sağ taraftaki ekran görüntüsünü ise, araç çubuğunda bulunan Klasör tuşuna basarak, sol taraftaki sütunun klasik (Windows XP’den önceki) görünümüne dönmesi-ni sağladıktan sonra aldım.

 

 

14.                       DOSYA VE KLASÖRLERE AİT ORTAK ÖZELLİKLER

 

Dosya ve klasörlerin özellikleri yukarıda anlatıldı. Bu bölümde ise, dosyalar ve klasörler hakkında ortak olan özellikler anlatılacaktır.

 

14.1.        Dosya veya Klasör Silme

 

Bir dosya veya klasörü silmek için üzerine sağ tıklayarak açılacak menüden Sil menü satırını seçin. Yada dosya veya klasör simgesini, klavyenin ok tuşlarını kullanarak veya farenin sol tuşu ile tıklayarak seçin. Delete tuşuna basın. Karşınıza çıkacak Silme Onayı başlıklı iletişim kutusundan Evet’i tıklayın veya Enter tuşuna basın. Vazgeçmek istiyorsanız Hayır tuşuna tıklayın.

 

 

14.2.        Dosya veya Klasörün Adını Değiştirmek

 

Üç değişik yöntemle bir dosya veya klasörün adını değiştirebilirsiniz.

 

1.          Dosya veya klasörün üzerini sağ tıklayın. Çıkan menüden Ad Değiştiri seçin. Dosya veya klasöre dilediğiniz adı verin.

 

2.          Klavyenin ok tuşlarını kullanarak veya sol tuş ile tıklayarak dosya veya klasörü seçin. F2 tuşuna basın. Adı değiştirin.

 

3.          Yukarıdaki yöntemlerden biri ile dosya veya klasörü seçin. Çok az bir süre bekleyerek dosya veya klasörün adını sol ile tek tıklayın.

 

14.3.        Dosya ve Klasörün Adı Kuralları

 

1.          Windows XP’de dosya ve klasörlere 256 karaktere kadar ad verilebilir.

 

2.          Adlarda sadece rakam veya sadece yazı kullanılabileceği gibi, karma adlar da kullanılabilir.

 

3.          Küçük ve büyük harfler bir arada kullanılabilir. Ad içerisinde nokta (.), çizgi (-) veya alt çizgi (_) karakteri de kullanılabilir. Haziran-Eylül_2002   -Satışlar-.doc gibi.

 

4.          Ad içerisinde boşluk kullanabilirsiniz.

 

5.          Şu sembolleri ad içerisinde kullanamazsınız:  / \? : * “ < > |

 

14.4.        Dosya ve Klasör Kopyalama veya Taşıma

 

Dosya yada klasör kopyalama veya taşımanın birçok yöntemi bulunmaktadır. Bunlardan fare ile sürükleyerek bırakma yöntemi yukarıda anlatıldı.

Kopyalama, bir dosya veya klasörün tamamen aynı olan bir örneğini oluşturma, başka bir değişle o dosya veya klasörü çoğaltma işlemidir. Taşıma ise bir dosya veya klasörün yerinin değiştirilmesi; bulunduğu sürücü veya klasörden silinerek başka sürücü veya klasöre aktarılmasıdır.

 

Dosya ya da klasörü kopyalamak için;

 

Kopyalama Yöntemi  1 :

 

1.          Herhangi bir klasörde veya  Windows Gezgini’nde kopyalamak istediğiniz dosya veya klasörü sol ile bir kez tıklayarak seçin.

2.          Düzen menüsünden Kopyala menü satırını seçin. Bu işlemden sonra dosya veya klasör kopyalanmış durumdadır. Dilerseniz rahat çalışmak için açık olan pencereleri kapatabilirsiniz. Şimdi dosya veya klasörü nereye kopyalamak istediğimizi seçelim.

3.          Kopyalamak istediğiniz sürücüyü (A: veya D: sürücüsü gibi) veya klasörü açın.

4.          Kopyalanacak klasörün düzen menüsünden Yapıştır menü satırını seçin.

 

Kopyalama Yöntemi  2 :

 

1.          Kopyalamak istediğiniz dosya veya klasörü farenin sağ tuşu ile tıklayın.

2.          Çıkan menüden Kopyala menü satırını seçin. Bu işlemden sonra dosya veya klasör kopyalanmış durumdadır. Şimdi dosya veya klasörü nereye kopyalamak istediğimizi seçelim.

3.          Kopyalamak istediğiniz sürücü (A: veya D: sürücüsü gibi) veya klasörün üzerine farenin sağ tuşu ile tıklayın. Dilerseniz sürücü veya klasörü çift tıklayıp açarak, içerisindeki boş bir alanı da farenin sağ tuşu ile tıklayabilirsiniz.

4.          Çıkan menüden Yapıştır menü satırını seçin.

 

Taşıma Yöntemi  :

 

Dosya veya klasörleri taşımak için, yukarıda açıklanan işlemlerin 2. aşamasında Kopyala yerine Kes menü satırını seçin. Diğer işlemleri aynen uygulayın.

 

14.5.        Dosya ve Klasör Gibi Öğeler İçin Kısayol Oluşturmak

 

Kısayol, dosya, klasör veya program gibi bir öğeye kolayca ulaşabilmek için oluşturulan küçük bir dosyadır. Bir öğenin sol alt köşesindeki ok işareti, o öğenin bir kısayol olduğunu gösterir.

 

Herhangi bir öğeye (bir dosya, program veya klasöre) dilediğiniz klasör içerisinde yada masaüstünde bir kısayol oluşturabilirsiniz. Siz o simgeye çift tıkladığınızda, kısayol oluşturduğunuz asıl öğe kendiliğinden açılacaktır. Böylece, dosya ve klasörleri açmak, programları çalıştırmak için her seferinde o dosya yada programın olduğu yere gitmeniz gerekmez. Sık sık kullandığınız dosyalar, programlar ve klasörler için masaüstünde bir kısayol oluşturmanızı öneririm.

 

 

Kısayol Nasıl Oluşturulur?

 

Yukarıda anlatıldığı gibi dosya veya klasör gibi bir öğeyi farenin sağ tuşu ile sürükleyip kısayol oluşturulacak yere bırakarak, çıkan menüden Burada Kısayol Oluştur menü satırını seçmek sureti ile istenen yerde kısayol oluşturulabilir.

 

Diğer bir yol, yukarıda anlatılan dosya veya klasör kopyalama yöntemlerinden birini aynen izlemektir. Ancak kısayol oluşturmak için 4. aşamada Yapıştır yerine Kısayol Yapıştır komut satırı seçilir.

 

 

14.6.        Dosya veya Klasörleri Diskete Kopyalamak

 

Masaüstünde bulunan Bilgisayarım simgesini çift tıkladığınızda açılan pencerede aşağıdaki simge görülecektir. Diğer Windows işletim sistemlerinde olduğu gibi Windows XP’de de disket sürücüsü A: harfi ile ifade edilir.

 

Dosya ve klasörlerin kopyalanması açısından bu simge  bilgisayarınızdaki herhangi bir klasörden farklı değildir; Üzerine farenin sağ tuşu ile tıklayarak Kopyala veya Yapıştır menü satırlarını seçebilir, bir klasör gibi çift tıklatarak açabilirsiniz 

 

Yukarıda dosya veya klasör kopyalamanın değişik yöntemleri anlatıldı. A: harfi ile ifade edilen disket sürücüsünü bir klasör gibi kabul ettiğinizde, yukarıda anlatılan tüm yöntemler disket sürücü için de geçerlidir; Aynı metotları uygulaya-rak bilgisayardan diskete veya disketten bilgisayara dosya yada klasör kopyalayabilir veya taşıyabilirsiniz.

 

 

 

 

 

Yandaki resimde görüldüğü gibi diskete dosya kop-

yalamanın pratik bir yöntemi daha vardır.

 

 

Diskete kopyalamak istediğiniz dosya veya klasörün üzeri-ni farenin sağ tuşu ile tıkladığınızda açılan menüden Gönder menü satırının üzerine gelin. Yan tarafa açılan menüden 3 ½ Disket (A:) menü satırını seçin. Kopyalama işlemi başlayacaktır.

 

 

 

 

 

 

15.                       Geri Dönüşüm Kutusu

 

 

Silmeye çalıştığınız nesneler (dosya, klasör v.b.) diskten kalıcı olarak silinmez. Masaüstünde bulunan Geri Dönüşüm Kutusu adındaki nesnenin içerisinde saklanırlar. Bunun amacı, sildikten sonra pişman olduğunuz bir nesneyi geri alabilmektir.

 

Geri dönüşüm kutusunda herhangi bir nesne varsa, sağdaki resimdeki gibi kutu dolu gözükecektir. Hard Diskiniz yeterine büyükse, siz boşaltmadığınız sürece geri dönüşüm kutusunda bulunan nesneler aylarca hatta yıllarca saklanacaktır. Yeterince büyük değilse, geri dönüşüm kutusu dolduğunda en önce sildiğiniz nesnelerden başlanarak sığmayan nesneler silinecektir.

 

Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi geri dönüşüm kutusunun yapısı herhangi bir klasörden faklı değildir. Masaüstündeki geri dönüşüm kutusu simgesini çift tıkladığınızda içerisinde bulunana. Yani daha önce silinmiş olan nesneleri görebilirsiniz.

 

15.1.        Geri Dönüşüm Kutusundaki Bir Nesnenin Geri Yüklenmesi

 

Geri dönüşüm kutusundaki bir neneyi 4 değişik yolla geri yükleyebilirsiniz. Bunun için öncelikle geri dönüşüm kutusunu çift tıklayarak açmanız gerekir.

 

Yöntem    1 : Geri yükleyeceğiniz nesnenin üzerini sağ tıklayın. Açılan menüden Geri Yükle menü satırını seçin.

 

Yöntem    2 : Geri yükleyeceğiniz nesneyi seçin. Pencerenin sol üst tarafında bulunan Bu öğeyi geri yükle satırını tıklayın.

 

Yöntem    3 : Geri yükleyeceğiniz nesneyi seçin. Dosya menüsünden Geri Yükle menü satırını seçin.

Yöntem    4 : Kurtarılacak nesneyi farenin sol tuşu ile sürükleyip bu pencere dışında uygun bir yere bırakarak da geri alabilirsiniz.

 

15.2.        Geri Dönüşüm Kutusunun Tamamen veya Kısmen Boşaltılması

 

 

A – Tamamen Boşaltma

Geri dönüşüm kutusunun içindekileri tümüyle silmek için, geri dönüşüm kutusunu açtıktan sonra Dosya menüsünden Geri Dönüşüm Kutusu’nu Boşalt satırını seçin. Geri dönüşüm kutusunu açmadan, yandaki şekilde görüldüğü gibi simgeyi sağ tıkladığınızda karşınıza gelecek Geri Dönüşüm Kutusu’nu Boşalt satırını seçerek de kutuyu tamamen boşaltabilirsiniz.

 

B – Kısmen Boşaltma

 

Geri dönüşüm kutusunu açtıktan sonra silmek (geri dönüşüm kutusundan da boşaltmak) istediğiniz nesneyi sağ tıklayarak, Sil satırını seçin. Bu işlem seçeceğiniz nesneleri birer birer geri dönüşüm kutusundan boşaltacaktır.

 

Geri dönüşüm kutusundaki bir nesneyi diğer yöntemlerle silmek için, silinecek nesneyi seçtikten sonra Delete tuşuna basabilir veya Dosya menüsünden Sil satırını seçebilirsiniz.

16.                       Masaüstünü Düzenlemek

        

Arka planın rengini veya resmini değiştirebilir, bir ekran koruyucusu kullanabilir, bunun ayarlarını değiştirebilir, kısacası masaüstünü düzenleyebilirsiniz. Bunun için masaüstünün boş bir yerini sağ ile tıklayın. Çıkan menüden özellikler satırını seçin. Karşınıza aşağıda görülen Görüntü Özellikleri isimli pencere çıkacaktır. Bu pencereye, denetim masasındaki Görüntü simgesine çift tıklayarak ta ulaşabilirsiniz.

 

 

 

16.1.        Masaüstü (Artalan Resmi)

 

 

Görüntü özellikleri isimli yan tarafta resmi görülen pencere açıldığında üst kısımdan Masaüstü sayfasını (sekmesini) tıklayın. Bu sayfayı kullanarak arka planın rengini yada resmini değiştirebilirsiniz.

 

Ay yüzeyi, Ayçiçeği, Azur mavisi gibi Windows XP tarafından hazır olarak verilen resimleri Arka Plan isimli bölümde görmektesiniz. Bu resimlerden birini seçerek Uygula yada Tamam tuşuna bastığınızda o resmi masaüstüne yerleştirmiş olursunuz.

 

 

 

Bunun yanında kendi çizdiğiniz, scaner’dan taradığınız veya internetten indirdiğiniz bir resim dosyasını da arka plana yerleştirebilirsiniz. Bunun için yukarıdaki pencereden Gözat… tuşuna basın. İstediğiniz resmi seçin ve tuşuna basın.

 

Eğer seçtiğiniz arka plan resmi yeterince büyükse Konum bölümünden Ortala’yı seçerek resmin masaüstünün tam ortasına yerleşmesini sağlayabilirsiniz. Resim küçükse konum bölümündeki Uzat veya Döşe seçeneklerini kullanarak masaüstü doldurabilirsiniz.

 

Resimde gördüğünüz pencerenin üst kısmındaki monitör resmi üzerinde seçtiğiniz desenin bir örneğini görecek ve hangisinin size uygun olduğuna kolayca karar verebileceksiniz.

 

Artalan olarak Webshots gibi bir program aracılığı ile otomatik olarak getirilen resimleri kullanmak istiyorsanız, arka plan bölümünden o programın adını seçmeniz yeterli olacaktır.

 

16.2.        Ekran Koruyucu

 

Görüntü Özellikleri penceresinden Ekran Koruyucu sayfası seçilerek, bilgisayar belli bir süre kullanılmadığında ek-rana gelecek görüntü biçimi ayarlanabilir. Bu süre yandaki resimde 10 dakika olarak ayarlanmıştır.

 

Ekran koruyucunun iki amacı vardır. Birincisi ekranınızdaki çalışma-larınızı siz bilgisayar başında değilken meraklı gözlerden saklamak, ikincisi, aynı görüntünün uzun sürede ekrana vereceği zararı önlemektir.

 

 

 

Yukarıdaki resimde bilgisayara yüklü bulunan ekran koruyucularını görmek için, Ekran koruyucu alanındaki aşağı açılan listeyi tıklayın. Buradan istediğiniz ekran koruyucusunu seçebilir, üstteki monitör resminden seçiminizi izleyebilirsiniz.

 

Beğendiğiniz ekran koruyucuyu bulduğunuzda çalışma şeklini belirlemek için Ayarlar düğmesini tıklayın. Ayarlar bölümü seçilen ekran koruyucusuna göre değişebilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

17.                       Tarih ve Saati Değiştirmek

 

Bilgisayarınızın tarihini veya saatini değiştirmek için Denetim Masası’ndan Tarih ve Saat simgesini çift tıklayın.

 

 

 

Görev çubuğunun sağ tarafında bulunan sistem saatini çift tıklayarak ta yandaki pencereye ulaşabilirsiniz.

 

Tarih ve Saat Özellikleri adını taşıyan bu pencerenin solundaki   Tarih bölümünden, istediğiniz ayı, yılı ve günü seçebilirsiniz. Sağ taraftaki Saat bölümün-de, istediğiniz saat, dakika ve saniyeyi klavyenin rakam tuşlarını kullanarak değiştirebilir veya saatin sağ tarafında bulunan aşağı ve yukarı küçük ok tuşlarına farenin sol tuşu ile tıklayarak seçilen alandaki sayıyı birer birer artırabilir veya azaltabilirsiniz.

 

18.                       Klavye Düzenini Değiştirmek (F veya Q Klavye)

 

Denetim Masası’ndaki Bölge ve Dil Seçenekleri simgesini çift tıklayarak klavye düzenini F veya Q olarak ayarlayabilirsiniz.

 

Bu simgeye çift tıkladığınızda karşınıza aynı adı taşıyan ve aşağıda resmi görülen pencere çıkacaktır. Pencerenin üst tarafında bulunan Diller sayfasına (sekmesine) tıklayın. Ayrıntılar… tuşunu tıklayarak resmi görülen Metin Hizmetleri ve Giriş Dilleri isimli pencerenin açılmasını sağlayın.

 

Bu pencerede görüldüğü gibi bilgisayara sadece Q klavye düzen yüklenmiş durumdadır.  F klavye düzenini (F klavye kullanıyorsanız Q klavye düzenini) yüklemek için ayarlar penceresindeki Ekle… tuşuna tıklayın. Açılacak Giriş Dili Ekle penceresinden giriş dili olarak Türkçe’yi, klavye düzeni olarak Türkçe F klavyeyi (F klavye kullanıyorsanız Türkçe Q klavyeyi) seçin. Tamam tuşuna basarak Giriş Dili Ekle penceresini kapatın.

 

Bu işlem sonucunda Türkçe F klavye düzeni bilgisayar yüklenmiş ancak hala varsayılan giriş dili olarak ayarlanmamıştır. F klavye düzenini varsayılan olarak atamak için  Metin Hizmetleri ve Giriş Dilleri penceresinin Varsayılan giriş dili bölümünden Türkçe F klavyeyi seçin. Varsayılan klavye düzeni, aynı penceredeki Yüklü hizmetler bölümünde kalın olarak gösterilmektedir. Klavye düzeni değiştirme işlemimiz tamamlandığından açtığınız pencereleri kapatabilirsiniz.